Akü Bakımı ve Arızaları

Kısa cevap: Aküye "bakım" denince akla karmaşık işlemler gelmesin; kutup başlarını temiz ve sıkı tutmak, aracı düzenli kullanmak, uzun süre park edilecekse şarj durumunu kontrol etmek işin büyük kısmını halleder. Bugünkü araçların çoğunda bakımsız (kapalı) akü kullanıldığı için içine saf su ekleme ihtiyacı çoğu zaman yoktur. Peki akü nasıl bakılır, pil devir mi gerekir sorusunun cevabı? Eski aküyü yenisini alırken teslim etmek hem yasal olarak beklenen hem de fiyat avantajı sağlayan bir uygulamadır: satıcılar "eski akü karşılığı" indirim uygular, çünkü akü tehlikeli atık sınıfındadır ve toplanması zorunludur. Yani evet, hurda aküyü devretmek gerekir.

Akü ne işe yarar, neden bu kadar önemli?

Akü aracın enerji deposudur. Motor çalışmadan önce marş motoruna büyük bir akım verir, çalıştıktan sonra ise alternatör devreye girer ve akünün kaybettiği enerjiyi geri doldurur. Bu yüzden akü arızası sanılan pek çok sorunun kaynağı aslında şarj devresidir: gevşemiş bir alternatör kayışı ya da yorulmuş bir alternatör, sağlam bir aküyü bile birkaç günde bitirebilir. Kayış ve gergi sistemine dair ayrıntıları ayrı bir rehberde ele alıyoruz; akü sürekli boşalıyorsa oraya da göz atmakta fayda var.

Aküye hangi bakımlar yapılır?

• Kutup başları: Beyaz-yeşil tozlanma (sülfatlanma) direnç yaratır. Kabloyu önce eksi (–), sonra artı (+) uçtan sökün; tel fırça veya ılık suyla temizleyip kurulayın. Takarken sıra tersine döner: önce artı, sonra eksi.
• Bağlantı sıkılığı: Gevşek klemens, yolda ansızın stop etmenin en sık sebeplerinden biridir. Elle oynatıldığında kıpırdamamalı.
• Yerine sabitlenmesi: Akünün alt kelepçesi gevşekse titreşim iç plakaları yorar, ömür kısalır.
• Gövde kontrolü: Şişmiş, çatlamış veya sızdıran akü kullanılmaz; asit hem cilde hem boyaya zarar verir.
• Sıvı seviyesi: Yalnızca kapaklı (bakımlı) tip akülerde geçerlidir. Seviye plakaların üstünü örtmelidir ve sadece saf su eklenir. Asit eklenmez.

Akünün sağlam olup olmadığını nasıl anlarım?

En pratik yöntem bir multimetreyle gerilim ölçmektir. Araç bir-iki saat dinlendikten sonra ölçüm yapın:

Motor çalışırken ölçüm 13 V'un altında kalıyorsa sorun aküde değil, alternatör veya kablolamadadır. Değer 15 V'u aşıyorsa regülatör arızası vardır ve bu, aküyü kaynatarak öldürür.

Sabah marş dönmüyor: sebep her zaman akü mi?

Hayır. Tıkırtı sesi geliyor ve farlar sönükleşiyorsa akü zayıftır. Farlar parlak yanıyor ama hiç ses yoksa marş motoru, kontak veya immobilizer tarafını düşünmek gerekir. Havanın soğuması akünün kapasitesini düşürür; kışın ilk arızalanan parçanın akü olması bundandır. Aracın elektrik devrelerinde sigorta ve kaçak akım konularını ayrı ayrı incelemek, tekrarlayan boşalmalarda yol gösterir.

Akü sürekli bitiyorsa nereye bakılır?

1. Kapı, bagaj, torpido lambaları söndü mü?
2. Sonradan takılan multimedya, takip cihazı veya alarm var mı?
3. Kutup başlarında direnç yaratan kir birikmiş mi?
4. Şarj gerilimi doğru mu?
5. Akü kaç yaşında? 4–5 yıl sonrası için performans düşüşü olağandır.

Takviye (şarj) verirken nelere dikkat edilir?

Kırmızı kabloyu boş akünün artı ucuna, ardından dolu akünün artı ucuna bağlayın. Siyah kabloyu dolu akünün eksi ucuna, diğer ucunu ise arızalı aracın motor bloğu veya şasi metaline tutturun; doğrudan eksi kutba bağlamak kıvılcım ve gaz tutuşma riski taşır. Araçlar birbirine temas etmemeli, kabloların uçları birbirine değmemelidir. Çalıştıktan sonra en az 20–30 dakika kesintisiz yol yapmak, akünün bir miktar dolmasını sağlar; kısa mesafe şehir içi kullanım bu açıdan aküyü yıpratır.

Uzun süre kullanılmayacak araçta ne yapmalı?

Bir aydan uzun beklemelerde eksi kutup başını sökmek veya akıllı bir bakım şarj cihazı (damla şarj) bağlamak en sağlıklısıdır. Kutbu sökmeden önce bazı araçlarda radyo kodu, cam otomatiği, saat gibi ayarların sıfırlanabileceğini hesaba katın.

Sık Sorulan Sorular

Eski aküyü çöpe atabilir miyim?

Hayır. Kurşun ve asit içerdiği için tehlikeli atıktır; satın aldığınız yere veya toplama noktalarına teslim edilir. Zaten yeni akü alırken eskisini götürdüğünüzde ücrette belirgin bir indirim uygulanır.

Akü ne kadar dayanır?

Kullanım şekline göre genellikle 3–6 yıl. Kısa mesafeler, aşırı sıcak, sık derin deşarj bu süreyi kısaltır.

Farklı amperde akü takılır mı?

Üreticinin belirttiği amper saat (Ah) ve marş akımı (CCA) değerlerinin altına inm